अरुणाचल प्रदेशातील भारत-चीन सीमेवर अनेक ठिकाणी इंडो-तिबेटियन बॉर्डर पोलीस (आयटीबीपी) जवान आणि चिनी पीपल्स लिबरेशन आर्मी (पीएलए) सैनिकांमध्ये संघर्ष झाल्याचे वृत्त आहे. २२ ऑक्टोबर रोजी दलाच्या ६५ व्या स्थापना दिनापूर्वी आयोजित एका सत्कार समारंभात जवानांना संबोधित करताना आयटीबीपीचे महासंचालक शत्रुजीत सिंग कपूर यांनी ही माहिती दिली. ते म्हणाले की, सीमेवर अशा काही परिस्थिती अजूनही कायम आहेत. चिनी सैनिकांसोबतच्या समोरासमोरच्या परिस्थितीत प्रभावीपणे काम केल्याबद्दल कपूर यांनी 'शौर्य कमांडो' या विशेष लढाऊ पथकाच्या कामगिरीची प्रशंसा केली. ते म्हणाले की, अरुणाचल प्रदेशात तैनात असलेल्या या पथकांनी आव्हानात्मक परिस्थितीत उल्लेखनीय कौशल्ये दाखवली आहेत.

प्रत्येक बटालियनमध्ये कमांडो कंपनी स्थापन करण्याची तयारी

बदलत्या सीमा परिस्थिती आणि कार्यान्वयन गरजांना प्रतिसाद म्हणून, आयटीबीपी आपल्या कमांडो क्षमतांचा सर्वसमावेशक विकास करण्यासाठी कार्यरत आहे. महासंचालकांच्या म्हणण्यानुसार, दलाच्या प्रत्येक बटालियनमध्ये एक कमांडो पथक आधीच तयार करण्यात आले आहे, तर आणखी दोन पथके उभारण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. दीर्घकालीन योजनांमध्ये प्रत्येक बटालियनमध्ये एक संपूर्ण कमांडो कंपनी स्थापन करण्याचा समावेश आहे. याशिवाय, केवळ विशेष कमांडो मोहिमांसाठी समर्पित एक स्वतंत्र बटालियन तयार करण्याचाही विचार सुरू आहे. कपूर यांनी सांगितले की, आयटीबीपीचे ऑपरेशन्स विंग हा प्रस्ताव तयार करत असून, त्याची रूपरेषा पुढील एक-दोन दिवसांत अंतिम होण्याची अपेक्षा आहे. भविष्यात दलाची एक अद्वितीय ओळख म्हणून ही पथके विकसित करण्याची योजना आहे.

ड्रोन युद्धाचे बदलणारे स्वरूप, प्रत्येक पलटणीत तुकड्या तयार करण्याचे उद्दिष्ट.

आधुनिक युद्धात ड्रोनच्या वाढत्या भूमिकेवर प्रकाश टाकत, आयटीबीपी प्रमुखांनी सांगितले की या तंत्रज्ञानाने पारंपरिक युद्धनीतीमध्ये आमूलाग्र बदल घडवला आहे. पाळत ठेवणे, लक्ष्य ओळखणे आणि हल्ले करणे यांसारख्या कार्यांमध्ये ड्रोन आता अधिकाधिक महत्त्वाचे ठरत आहेत, ज्यामुळे सुरक्षा दलांना त्यांचे डावपेच आणि क्षमतांमध्ये बदल करणे भाग पडत आहे. या उद्देशाने, आयटीबीपी प्रत्येक प्लाटूनमध्ये एक ड्रोन युनिट स्थापन करण्याच्या योजनेवर काम करत आहे. हे दल आपल्या ड्रोन निर्मिती क्षमतेचा विस्तार करत आहे आणि ड्रोन पायलट्सना प्रशिक्षणही देत ​​आहे. कपूर यांनी असेही संकेत दिले की, विशेष मोहिमांसाठी दलाची सज्जता अधिक मजबूत करण्याकरिता भविष्यात एक स्वतंत्र 'स्ट्राइक कॉर्प्स' स्थापन करण्याची योजना विचाराधीन असू शकते.

रशिया-युक्रेन युद्धातून मिळालेले धडे, महत्त्वाचे मानले जाणारे तंत्रज्ञान

चीनचे सैन्य आणि लष्करी व प्रसारमाध्यम क्षमतांमधील गुंतवणुकीचा उल्लेख करत कपूर म्हणाले की, बीजिंगने पारंपरिक युद्धतंत्रात लक्षणीय प्रगती केली आहे. तथापि, त्यांच्या मते, ड्रोनसारखे आधुनिक तंत्रज्ञान लष्करी शक्तीतील दरी काही प्रमाणात कमी करण्यास मदत करू शकते. रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील दीर्घकाळ चाललेल्या युद्धाचे उदाहरण देत ते म्हणाले की, एक तुलनेने लहान देशसुद्धा तंत्रज्ञान आणि नवीन रणनीतींच्या मदतीने मोठ्या लष्करी शक्तीचे गंभीर नुकसान करू शकतो. युक्रेनचा अनुभव युद्धतंत्राचे बदलणारे स्वरूप दर्शवतो. कपूर यांनी इराणचाही उल्लेख करत म्हटले की, सध्याच्या संघर्षांनी लष्करी कारवायांच्या पद्धतींमधील बदल अधोरेखित केले आहेत.

२०३० पर्यंत आधुनिकीकरणावर भर, ड्रोन आणि ड्रोनविरोधी प्रणालींना प्राधान्य

आयटीबीपीच्या आधुनिकीकरण योजनांवर चर्चा करताना, महासंचालकांनी सांगितले की, २०३० पर्यंत दलाला वाढीव आर्थिक संसाधने मिळण्याची अपेक्षा आहे. प्रस्तावित योजनांनुसार, ड्रोन आणि ड्रोनविरोधी प्रणालींच्या विकास आणि खरेदीसाठी अंदाजे १,००० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. याव्यतिरिक्त, दुर्गम आणि खडबडीत प्रदेशात सैनिकांच्या हालचाली सुलभ करण्यासाठी आधुनिक वाहने आणि उपकरणे विकसित केली जातील. यामध्ये ऑल-टेरेन व्हेइकल्स (सर्व प्रकारच्या भूभागावर चालणारी वाहने), स्वायत्त जमिनीवरील वाहने आणि त्वरित प्रतिसाद देणाऱ्या वाहनांचा समावेश आहे. बदलत्या सुरक्षा आव्हानांनुसार आपली परिचालन क्षमता वाढवण्यासाठी दल आपला दारुगोळा आणि इतर लष्करी संसाधनांचे आधुनिकीकरण करण्याच्या शक्यतेचाही शोध घेत आहे.

LAC वरील भिन्न दाव्यांमुळे संघर्ष निर्माण होऊ शकतो.

प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेबाबत (LAC) भारत आणि चीन यांच्यातील भिन्न समजुतींमुळे सीमावर्ती भागात वारंवार संघर्ष निर्माण झाला आहे. सप्टेंबरमध्ये भारतीय आणि चिनी सैन्यांमध्ये कॉर्प्स कमांडर स्तरावरील बैठकही झाली होती. सूत्रांनुसार, ज्या भागांमध्ये अलीकडेच नवीन मुद्दे निर्माण झाले आहेत, तेथील चिनी सैनिकांच्या वर्तनाबाबत भारतीय लष्कराने कठोर भूमिका घेतली आहे. सीमा विवाद आणि तणाव कमी करण्यासाठी दोन्ही देशांनी यापूर्वी लडाख सेक्टरमधील चुशुल-मोल्डो सीमा बैठकीच्या ठिकाणी कॉर्प्स कमांडर स्तरावरील चर्चा केली आहे. बदलत्या सीमा सुरक्षा गरजांच्या संदर्भात अरुणाचल प्रदेशातील परिस्थिती आणि आयटीबीपीच्या नवीन कमांडो व तांत्रिक क्षमता विकसित करण्याच्या योजना महत्त्वपूर्ण मानल्या जातात.